

D4057

། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པིདྴི་ཀ་བྲྀདྷི། བོད་སྐད་དུ། ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མདོ་ལས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །སེམས་དེ་ཡང་འདིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་དགོངས་པའོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དོན་ དགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། དོན་གང་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་རིག་དོན་མིན་ན། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་ངེས་མེད་ ཅིང་།།སེམས་ཀྱང་ངེས་མེད་མ་ཡིན་ལ། །བྱ་བ་བྱེད་པའང་མི་རིགས་འགྱུར། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ ཡུལ་ལ་ལར་འབྱུང་ལ་ཐམས་ཅད་ན་མ་ཡིན།ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་ཡང་རེས་འགའ་འབྱུང་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན། ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་འབྱུང་ལ་འགའ་ཙམ་ལ་མ་ཡིན། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སྣང་གི། གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན། །ཅིའི་ཕྱིར་གང་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པས་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་བྱེད། རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་བགོ་བ་དང་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཟས་དང སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ།དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་བྱེད། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་བྱེད། འདི་དག་དོན་མེད་པར་མེད་དུ་འདྲ་ན་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་དང་། སེམས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་དག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་འགྲུབ་སྟེ་། །རྨི་འདྲའོ། །རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པ་དང་མཚུངས་པས་ན་རྨི་འདྲའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་མེད་པར་ཡུལ་ལ་ན་གྲོང་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། སྐྱེས་པ དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཇི་དག་སྣང་ལ་ཐམས་ཅད་ན་མ་ཡིན་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་ཡང་རེས་འགའ་སྣང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་པས་དོན་མེད་པར་ཡང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ།།སེམས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད། ཡི་དགས་བཞིན་ཏེ། གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་བསྙེགས་ སོ།།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་དང་མཚུངས་པས་ན་ཡི་དགས་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འགྲུབ་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ཀླུང་ལ་རྣག་ལ་སོགས་མཐོང་བཞིན། །རྣག་གིས་གང་བའི་ཀླུང་ནི་རྣག་གི་ཀླུང་སྟེ། །མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཚུངས་པ་ལ་གནས་པའི་ ཡི་དགས་རྣམས་ནི་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ཀླུང་རྣག་གིས་གང་བར་མཐོང་སྟེ།གཅིག་འགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣག་གིས་གང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཅིན་དང་། ངན་སྐྱུགས་དང་། མེ་མ་མུར་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་ཀྱིས་གང་བ་དང་། དབྱིག་པ་དང་། རལ་གྲི་ཐོགས་ པའི་མི་དག་གིས་སྲུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་འགྲུབ་བོ། །བྱ་བྱེད་རྨི་ལམ་གནོད་པ་འདྲ། །གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ཕྲད་པ་ མེད་པར་ཡང་ཁུ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནོད་པའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དཔེ་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་འགྲུབ་བོ། །ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བཞིན། །གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་སོགས་མཐོང་དང་། །དེ་དག་གིས་ནི་གནོད་ཕྱིར་རོ།

梵文：पिंशिकावृद्धि，藏文：《二十颂释》。
顶礼文殊童子。
在大乘中，三界唯是识的安立，因为经中说：'佛子，此三界唯是心。'
心、意、识、了别是同义词。此处所说的心是与心所相应的。说'唯'字是为了遮遣外境。
此识现为境相而生起，如同眼翳者见到本不存在的毛发等一样，实际上并无外境。
对此有如下诘难：'若唯是识而无外境，则不应有处所和时间的决定性，心识也不应有决定性，且事物的作用也不应理。'如何解释呢？
若无色等外境而生起色等识，不是由色等外境所生，为何只在某些处所生起而不是一切处所？为何在同一处所也只是有时生起而不是一切时候？为何在同一处所和时间中不是一切有情的心识都有决定性而只是某些？就像只有眼翳者的心识中现见毛发等，而其他人则不见。
为何眼翳者所见的毛发、蚊虫等不能起毛发等的作用，而非眼翳者所见则能起作用？梦中所见的饮食、衣服、毒药、武器等不能起饮食等的作用，而非梦境中的则能起作用？不存在的干闼婆城不能起城市的作用，而其他实有的城市则能起作用？
如果这些都同样是无外境，则处所和时间的决定性、心识的决定性以及事物的作用等都不应理。
对此回答：这并非不应理，因为：处所等的决定性得以成立，如同梦中。由于与梦境相似故说如梦。
怎样相似呢？在梦中虽无外境，但在某些处所会显现村庄、园林、男人、女人等，而不是一切处所都显现；即使在同一处所也只是有时显现而不是一切时候，因此即使无外境也能成立处所等的决定性。
心识的决定性，如同饿鬼。'成立'是承接上文。由于与饿鬼相似故说如饿鬼。
如何成立？如同所有饿鬼都见到充满脓血等的河流。'脓河'即充满脓血的河流，如同充满酥油的瓶子。
处于相同业报的饿鬼们都同样看见河流充满脓血，而不是只有某些饿鬼见到。如同充满脓血一样，充满尿液、呕吐物、火炭、唾液、鼻涕，以及见到持棍持剑的人守护等也是如此，这些都包含在'等'字中。
如是，即使无外境，识的心识决定性也得以成立。
作用的成立如同梦中的损害。'成立'是应当了知的。例如在梦中虽无二者相会，但仍会出现精液流出的特征，这就是梦中的损害。如是，首先以不同的比喻成立处所和时间的决定性等。
一切如同地狱。'成立'是应当了知的。由于与地狱中的情况相似故说如地狱。
如何成立呢？因为见到狱卒等以及受到他们的伤害。

།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་སྟེ།ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ། །ཁྱི་དང་བྱ་རོག་དང་ལྕགས་ཀྱི་རི་ལ་སོགས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བར་ཡང་མཐོང་བ་ནི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་གི་། གཅིག་འགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་དེ་དག་ལ་ གནོད་པ་ཡང་འགྲུབ་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་རང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཚུངས་པའི་དབང་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་བྱ་རོག་དང་ཁྱི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན།མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དེས་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ་བྱེད་ན་ནི་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་པ་དག་གོ།།འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། བྱད་གཟུགས་དང་བོང་ཚོད་དང་སྟོབས་མཚུངས་པ་དག་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ་བྱེད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུར་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྕགས་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ས་གཞི་ ལ་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་བཟོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། འོ་ན་དུད་འགྲོ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མཐོ་རིས་སུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་ དགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་དུད་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ། །འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་དམྱལ་བ་མིན། །ཡི་དགས་མིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུར། །དེ་ཡོད་སྡུག་བསྔལ་དེས་མི་མྱོང་། །དུད་འགྲོ་གང་དག་མཐོ་རིས་སུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་སྣོད་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་དེའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་དེར་འབྱུང་བ་དག་སྟེ།དེ་ན་ཡོད་བའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོ་དག་དེར་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། ། ཡི་དགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་གི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་དེར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དག་འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་སྟེ། མདོག་དང་བྱད་གཟུགས་དང་བོང་ཚོད་དང་སྟོབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཐོབ་པའོ། །གང ལག་པ་བརྐྱང་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་སྟེ།དེ་དག་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་དགས་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་ལིའི་ནགས་ཚལ་ཚེར་མ་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བ་དང་གྱེན་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེའི་ལས་ཀྱིས་དེར་འབྱུང་བ་དག་ནི་བྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་འགྱུར་བར་འདུག་ན་གོ།

例如，在地狱中，地狱众生看见地狱狱卒等，这是在特定处所和时间中形成的。他们也看见狗、乌鸦和铁山等的来去，这些都包含在'等'字之中。这些是所有众生都能看见的，而不是某一个能看见。这些狱卒等对他们造成伤害，虽然实际上并没有地狱狱卒等，但是由于相同业力成熟的缘故而显现。同样，其他这四种情况即处所、时间的确定等，也都应当知道是如此形成的。
如果问为什么不承认那些地狱狱卒、乌鸦和狗等是众生？因为这是不合理的。他们在地狱中是不合理的，因为他们不会感受那样的痛苦。如果互相伤害，就无法区分'这些是地狱众生'、'这些是地狱狱卒'等。形貌、体型和力量相同的众生互相伤害时也不会感到恐惧。
连炽热铁地的灼热之苦都无法忍受，又怎么能去伤害他人呢？非地狱众生怎么可能出现在地狱中？如果说，既然畜生也能出现在善趣中，那么在地狱中也应该有畜生和饿鬼的某些类别如地狱狱卒等出现。对此回答：'如同畜生现于善趣，地狱中却不是如此，也非饿鬼，因为虽在其中，却不受其苦。'
那些出现在善趣中的畜生，是由于能感受器世间中善趣之乐的业力而出现在那里的，他们各自感受着那里的快乐。而地狱狱卒等却不会像这样感受地狱的痛苦。因此，畜生出现在那里是不合理的。也不是饿鬼的某些类别。
那些地狱众生的业力会产生这样的显现：以颜色、形貌、体型和力量的差别而获得地狱狱卒等的名称。他们显现出伸手等各种动作，这也是形成的，为的是引起恐惧。例如，像绵羊一样的野兽的来去，铁刺林中向下和向上生长的荆棘等，如果说这些并非不存在，那么如果是由其业力而在那里出现并如此转变的话，也是可以的。

།རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཅིས་མི་འདོད། །དེའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེར་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང བ་རྣམས་སུ་རྟོག་།གཞན་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ། །འབྲས་བུ་དག་ནི་གཞན་དུ་རྟོག་།གང་ན་བག་ཆགས་ཡོད་པ་དེར། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདོད་མི་བྱ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་གིས་དེར་འབྱུང་བ་དག་དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་དང་། འགྱུར་བར་ཡང་རྟོག་པའི ལས་དེའི་བག་ཆགས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་གནས་ཏེ།གཞན་མ་ཡིན་ན་བག་ཆགས་དེ་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་འདྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ལ། གང་ན་བག་ཆགས་མེད་པ་དེར་དེའི་འབྲས་བུ་རྟོག་པ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད། སྨྲས་པ། ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་གི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་མེད་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ནི། །དེས་འདུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ལ། །དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་སྟེ། །བརྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་བཞིན། །དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས ཅན་བཞིན་ཡོད་དོ།།ཞེས་གསུངས་བ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་དགོངས་ནས་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་རྒྱུ་དང་བཅས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡང་དེ་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཆེད་དུ་སྟེ།བཀའ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ནོ། །འདིར་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། རང་གི་ས་བོན་གང་ལས་སུ། །རྣམ་རིག་སྣང་བ་གང་བྱུང་བ། །དེ་དག་དེ་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ ནི།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐུབ་པས་གསུངས། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རང་གི་ས་བོན་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་དང་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་དེའི་མིག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་བྱར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བར་དུ་རང་རང་གི་ས་བོན་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་གང་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་དང་། སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ལུས་ དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་འདིར་དགོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་དགོངས་པའི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ།དྲུག་པོ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་གི། ལྟ་བ་པོ་གཅིག་པུ་ནས་རེག་པ་པོའི་བར་དུ་གང་ཡང་མེད་པར་རིག་ནས་གང་དག་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བ་དེ་དག་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་གོ། །གཞན་དུ་ཡང་། བསྟན་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་འགྱུར། །གཞན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འདི་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་བར་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པར་རིག་ནས་འཇུག་གོ་།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་པས་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ།བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། གང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དེས་དེ་དག་བདག་མེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为何不承认是识？由于它的诸业使得识在那里如是转变，为何不承认而执著为诸大种？
在他处执著业习气，而果在他处执著。在何处有习气，为何不承认在彼处？
地狱众生的业，由何业使得彼处大种如是生起和转变，执著那个业的习气即住于彼等识相续中。若非他处，习气存在之处，为何不承认其果成为如是识，而在无习气处执著其果，此有何理由？
说道：有教证理由。若唯识显现为色等，而无色等境，世尊就不会说有色等处。这不是理由，因为：
说有色等处，是对所化众生，依据密意而说，如化生众生。
譬如世尊说有化生众生，是依据后世心相续不断的密意而说，因为说'此中无我亦无众生，此法从因缘生'。
同样，世尊说有色等处，也是为了所化众生而说，此教是有密意的。
此中密意为何？从各自种子中，所生诸识显现，彼等即是彼处，佛说为二种。
若问此如何宣说？从显现为色的识，从其各自种子转变差别所生的种子，以及其显现，世尊依次说为彼之眼处和色处。
同样，乃至显现为触的识，从其各自种子转变差别所生的种子，以及其显现，世尊依次说为彼之身处和触处，此即是此中密意。
如是依密意而说有何功德？如是则能趣入补特伽罗无我。
如是解说则能趣入补特伽罗无我。因为从六二处生六识，了知无从见者乃至触者，通过宣说补特伽罗无我而调伏的彼等即能趣入补特伽罗无我。
另外，教法能趣入法无我。'另外'是指唯识的教说。
如何趣入法无我？了知唯此识显现为色等法，而无任何色等相法而趣入。
若一切种法皆无，则唯识亦无，如何安立彼？法非一切种皆无故能如是趣入法无我。
以遍计自性，凡夫所遍计诸法之自性，以彼自性彼等无我，然以佛境不可言说自性则非无。

།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་འདིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡང་ པར་གསུངས་ཀྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཅིག་ནའང་ཡུལ་མིན་ལ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དུ་དུ་མའང་མིན། །དེ་དག་འདུས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ ལྟར་རྡུལ་ཕྲན་མི་འགྲུབ་ཕྱིར།།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ལ་སོགས་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་བརྟག་ པའི་ལྟ་བུའམ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་འམ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཉིད་འདུས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གཅིག་པུ་དེ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་གང་ལའང་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མའང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་ལ་མི་འཛིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་འདུས་པ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན་འདི་ལྟར། །དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བས་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །ཕྱོགས་དྲུག་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱར་ན་ནི་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།གཅིག་གི་གོ་གང་ཡིན་པ་དེར་གཞན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཇི་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཡང་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་གོང་བུ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོང་བུ་གང་ཡང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཆེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཉེས་པ་འདི་འབྱུང་དུ་འོང་ངོ་ཞེས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་གྱི་། འདུས་པ་ དག་ནི་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྡུལ་ཕྲན་སྦྱོར་བ་མེད་ན་ནི། །དེ་འདུས་ཡོད་པ་དེ་གང་གིས། །སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙེགས་སོ། །ཆ་ཤས་ཡོད་ བ་མ་ཡིན་པས།།དེ་སྦྱོར་མི་འགྲུབ་མ་ཟེར་ཅིག་།ཇི་སྟེ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་མ་ཟེར་ཅིག་།འདུས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡང་སྦྱོར་བར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྫས་གཅིག་པུ་མི་འགྲུབ་བོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྦྱོར་བར་འདོད་ཀྱང་རུང་མི་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གང་ལ་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་ཡོད། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཡང་གཞན་པ་ནས་འོག་གི་ཆའི་བར་དུ་ཡང་གཞན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་ ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུར་ཇི་ལྟར་རུང་།སྒྲིབ་དང་སྒྲིབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ནི་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་ངོས་གཞན་ན་ནི་གྲིབ་མ་འབབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གང་དུ་ཉི་མ་མི་འབབ་པའི་ཕྱོགས་ གཞན་མེད་དོ།

如是，唯识也由于了知为其他识所遍计的自性而无我，故由安立唯识而悟入一切法无我性，而非完全否定其所有。否则，其他识也将成为其他识的对境，则不能成立唯识性，因为诸识具有对境。
世尊以此密意宣说色等处，若问：'色等诸法若实有，彼等如何不成为各各识的对境'，此如何了知？如是，彼非一亦非境，微尘多亦非，彼等和合亦非，如是由于微尘不成立故。
若问如何宣说？若色等处为色等诸识各各之境，则彼或为一，如胜论师所计执具有部分之体性，或为多微尘，或为彼等微尘之聚合。然一非境，因为于离诸部分外不取具有部分之体性故。多亦非境，因为不取各各微尘故。彼等和合亦非境，如是由于微尘不成立为一体故。
若问如何不成立？如是：由六同时合故，微尘成六分。由六方同时合六微尘时，微尘成为六分，因为一处不生他故。六者若同处，聚成微尘量。若六者之处即是一微尘之处，则由于一切同处故，一切聚集皆成微尘量，由于无有相互差别故，任何聚集亦不显现。
迦湿弥罗毗婆沙师等说：'此过将生起，诸微尘由于无分故非和合，然诸和合相互和合。'对彼等当如是说：'微尘之和合即是彼等，非异于彼等。'微尘若无合，彼聚有何合？此即是说。由无有分故，彼合不成立，勿作是说。
若说和合亦不相合，则勿说'微尘由于无分故和合不成立'，因为不许具分之和合亦合故。是故微尘一体不成立。无论许微尘和合与否，凡有方分差别，彼不应成一。微尘之东方分亦异，乃至下分亦异，方分差别时，其自性之微尘如何应成一？
如何有遮与被遮？若各各微尘无有方分差别，则日出时，如何于他面有影落下？因为彼无有日光不落之他方故。

།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་མི་འདོད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་སྒྲིབ་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་ལ་ཡང་ཆ་ཤས་གཞན་མེད་ན་གང་དུ་འོང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐོགས་པར་འགྱུར། ཐོགས་པ་མེད་ན་ནི་ཐམས་ ཅད་གོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མ་ཡིན་ཡང་། ཅི་གོང་བུའི་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དམ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་གོང་བུ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་དམ་ཅི་ན་དེ་དག་དེའི་ཡིན། སྨྲས་ པ།ཡིན་ནོ། །གོང་བུ་གཞན་མིན་དེ་དེའི་མིན། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་གོང་བུ་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་དེའི་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་བཀག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེའམ། འདུས་བ་ཞེས་བསམ་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དང་། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། །གང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དེ་ཅི་རྫས་གཅིག་པུ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་དུ མ་ཞིག་ཅེས་དེ་དཔྱད་པར་བྱའོ།།འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དུ་མའི་ངེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཅིག་ན་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བ་མེད། །ཟིན་དང་མ་ཟིན་ཅིག་ཅར་མེད། །རིས་ཆད་དུ་མར་གནས་པ་དང་། །མིག་གིས་མི་སོད་ཕྲ་བའང་མེད། །གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་ པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིས་སུ་མ་ཆད་དེ་རྫས་གཅིག་པར་རྟོགས་ནས་ལ་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གོམ་པ་གཅིག་བོར་བས་ཐམས་ཅད་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུ་རོལ་གྱི་ཆ་ཟིན་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ཆ་མ་ཟིན་པ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ ཚེ་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་དེ་མི་རིགས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་རིས་སུ་ཆད་པ་དུ་མ་གཅིག་ན་འདུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་གང་ན་འདུག་པ་དེ་ཉིད་ན་གཞན་ཡང་འདུག་ན་དེ་དག་རིས་སུ་ཆད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། དེ་གཉིས་ཀྱིས་གང་ནོན་པ་དང་མ་ནོན་པ་དེ་དག་གཅིག་ ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ།བར་ན་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྫས་གཞན་ཁོ་ནར་རྟོག་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ན་གོ། །ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཆེན་པོ་དག་དང་གཟུགས་མཚུངས་པས་མིག་གིས་མི་སོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐ་དད་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་མ་གྲུབ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མའི་དབང་གིས་ན་ཡོད་དམ་མེད པ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་འགྱུར་ལ།ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་མེད་ན་འདི་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་མོ་སྙམ་པ་བློ་འདི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་བློ་ནི་རྨི་སོགས་བཞིན། །དོན་མེད་པར་ཡང་ཞེས་སྔར་ བསྟན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་གང་ཚེ་དེ་ཡི་ཚེ། །ཁྱོད་ཀྱི་དོན་དེ་མིན་སྣང་ན། །དེ་ནི་མངོན་སུམ་ཇི་ལྟར་འདོད། །གང་གི་ཚེ་ཡུལ་འདི་ཉིད་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་མོ་སྙམ་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དེ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་དོན་དེ་མི་སྣང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་ པ་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའི་ཚེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པར་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད། དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འགགས་ཟིན་ཏོ། མྱོང་བ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་པར་མི་ འགྱུར་བས་དོན་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ད་མ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་དོ་ཞེ་ན། མྱོང་བ་ནི་དོན་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དེ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར། དཔེར་ན་དེར་སྣང་རྣམ་རིག་བཞིན། །བཤད་ཟིན་། དཔེར་ན་ དོན་མེད་པར་དོན་དུ་སྣང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

如果不承认方位有差别，那么微尘怎么会被其他微尘遮蔽呢？如果任何微尘都没有其他部分，那么在所到之处，它们之间怎么会互相阻碍呢？如果没有阻碍，那么一切都会占据同一空间，所有聚合物都会变成微尘大小，这个道理已经说过了。
阴影和遮蔽不属于微尘，难道不认为它们属于聚合物吗？或者你认为微尘是另一种聚合物吗？那么它们就属于聚合物了。回答说：是的。不是另一种聚合物，所以不属于它。如果微尘不是另一种聚合物，那么它们就不属于聚合物，这是已经确定的。
这种完全的认识是存在的特殊性。如果不否定色等特征，那么考虑微尘或聚合物有什么意义呢？它们的特征是什么？是眼等感官的对象以及蓝等颜色。
那些被认为是眼等感官对象的蓝色、黄色等，是单一实体还是多个实体？这需要考察。为什么要这样做呢？多数性的确定已经说过了。如果是单一的，就没有逐渐移动，不会同时有被抓住和未被抓住的部分，不会有区分的多样性存在，也不会有眼睛看不见的微细性。
如果眼睛的对象蓝色和黄色等是不可分割的单一实体，就不会有逐渐移动，因为一步就能到达所有地方。近处部分被抓住而远处部分未被抓住的情况不会同时发生，因为这种被抓住和未被抓住的情况是不合理的。
大象、马等有区别的多样性不可能在同一处存在，因为如果一个在某处存在，其他的也在那里存在，那么它们怎么可能有区别呢？它们所占据和未占据的空间怎么可能是一体的？因为中间可以看到被它们空出的空间。
如果仅仅因为特征不同就认为是完全不同的实体，而不是其他情况，那么即使是微小的水生物，由于与大的形状相同，也不应该是眼睛看不见的。因此，必须考虑微尘是不同的，它们不能成为一体。
由于这点不成立，色等也就不能成立为眼等感官的对象，而是唯识所成。从量的角度来看，存在与否可以明确区分，在所有量中，现量是最殊胜的。
如果对象不存在，那么'这是我的现量'这种认识是如何产生的呢？现量的认识如同梦境等，即使没有对象也会产生，这已经说过了。
当那个时候，如果你的对象不显现，怎么能认为那是现量呢？当'这是我的现量'这种现量认识产生时，你的对象并不显现，因为已被意识所判断，眼识也在那时已经灭去。
特别是对于主张刹那性的人来说，怎么能认为那是现量呢？这样的话，那时色、味等已经灭去了。如果没有经验，意识就不会记忆，所以对象必定被经验到，但这并非现在所见。
如果这样认为它的对象色等是现量所知，那么经验就是对象的记忆，这是不成立的。就像显现为对象的识一样，这已经说过了。就像没有对象而显现为对象的眼识等识的产生一样，这个道理已经说过了。

།དེ་ལས་དྲན་པར་ཟད། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ལས་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེར་སྣང་བ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ འབྱུང་སྟེ།དྲན་པ་བྱུང་བ་ལས་དོན་མྱོང་བར་མི་འགྲུབ་བོ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་རང་རང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རིགས་ན། དེ་ལྟར་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དོན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར། རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ཡུལ་མེད་པར། །མ་སད་བར་དུ་རྟོགས་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་ཏེ་།མ་སད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་གི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་སད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཡུལ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་དེ་ནི་མཚུངས་སོ།།གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུད་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་གི་། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ ལས་མ་ཡིན་ན།བརྟེན་པ་དེ་དང་བཤད་པ་དེ་མེད་པས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གཅིག་ལ་ གཅིག་གི་དབང་གིས་ན།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཕན་ཚུན་ངེས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ ཚུན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྒྱུད་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་གི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་མེད་བ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཡང་དེ་ལྟ་ན་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ དང་མ་ལོག་པ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་འདྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར།སེམས་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་རྨི་དང་འབྲས་མི་མཚུངས། །དེ་ནི་འདིར་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་གང་ལ་ཡང་ལུས་དང་ངག་ཀྱང་མེད་པས་ཤན་པ་ལ་སོགས་པས་གསོད་པ་ན་ལུག་ལ་སོགས་པ་འཆི་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།འཆི་བ་དེ་དེས་མ་བྱས་ན་ནི་ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཆི་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་ རིག་གི།།བྱེ་བྲག་ལས་དེ་དཔེར་བྱ་ན། །འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་དབང་གིས། །གཞན་གྱི་དྲན་ཉམས་འགྱུར་སོགས་བཞིན། །དཔེར་ན་འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་གི་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་དང་། འབྱུང་པོའི་གདོན་ཕབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཀྱིས་ས་ར་ཎས་རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་དང་། དྲང་སྲོང་དགོན་པ་པའི་ཡིད་འཁྲུགས་པས་ཐགས་ཟངས་རིས་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་འགྱུར་བ་འགའ་འབྱུང་སྟེ་དེ་བསྐལ་པ་འདྲ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཆི་བར་རིག་པར་བྱའོ།

仅此而已是忆念。从彼识中与忆念相应而显现的色等分别意识生起，从忆念生起不能成立经验对境。譬如梦中识的对境是不存在的一样，如果在未睡着时也是如此的话，则如实地无有彼，世间各自应能了知，然而并非如此。因此不能说如梦般一切所缘对境都无实义。
若作此说，则不能成为正因。如是：'见梦境无有对境，未醒觉时不能了知。'如是颠倒分别串习习气的睡眠所迷惑的世间，如梦般见到非真实义，在未醒觉之前不能如实了知其无有。当获得其对治出世间无分别智而觉醒时，从彼后得清净世间智现前，如实了知无有对境，这是相同的。
如果由自相续转变差别而生起有情所显现的识，而非由对境差别所生，则无有依止和所说，依止恶友与善知识，听闻正法与非正法，有情如何能成就决定识？'由一于一之力故，识与识互相决定。'一切有情识由互相力量而互相决定，随理配合。一于一者，即是互相。
因此，由他相续识的差别而于他相续生起识的差别，而非由对境差别。譬如梦识无有对境一样，如果未睡着时也如是，则睡着与未睡着时造作善不善业，其后世可意不可意果报为何不相同？'心为睡眠所压故，是故不同梦果报。'此是因，而非有对境。
若此等仅是唯识，则于任何处亦无有身语，屠夫等杀害时羊等如何会死？若彼死非由彼造作，则屠夫等如何具有杀生过失？'死亡从他识差别，以彼为喻应当知，如由鬼等意力故，他失念等成就故。'譬如由鬼等意力，他人失念、见梦兆、被鬼神附身，
由具神通意力，譬如圣大迦旃延加持力，娑罗那见梦兆，仙人独住意乱如织铜像般，由他识差别，生起其他有情命根不顺变化，彼即称为如同劫般相续断绝，应知即是死亡。

།དྲང་སྲོང་ཁྲོས་པས་དན་ཏ་ཀའི། །དགོན་པ་ཇི་ལྟར་སྟོངས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་ཅན་དག་འཆི་བར་མི་འདོད་ན།ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱིམ་བདག་ཉེ་བ་འཁོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་ཁྱོད་ཀྱིས་དན་ཏ་ཀའི་དགོན་པ་དང་། ཀ་ལིང་ ཀའི་དགོན་པ་དང་མ་ཏང་ཀའི་དགོན་པ་དེ་དག་ཅི་ཞིག་གིས་སྟོངས་པ་དང་།གཙང་མར་གྱུར་པ་ཅི་ཐོས་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེས་གཽ་ཏ་མ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཁྲོས་པས་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅེས་ཐོས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །ཡིད་ཉེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་ཆེར། །ཇི་ལྟར་དེ་ཡིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདི་ ལྟར་རྟོག་སྟེ།དེ་ལ་དགའ་བ་མི་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁ་བཏག་གི། དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འཁྲུགས་པས་དོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ལས་དེས་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་པས་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་ བཅས་པར་འགྲུབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་འཆི་བར་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པས་ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་སམ་འོན་ཏེ་མི་ཤེས་ཤེ་ན། འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་མི་ ཤེས་ན་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཞེས་ཀྱང་ཅི་སྐད་དུ་བྱ།ཇི་སྟེ་ཤེས་ན་ཡང་། གཞན་སེམས་རིག་པས་ཤེས་པ་ནི། །དོན་བཞིན་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་དཔེར། །རང་སེམས་ཤེས་པ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་བཞིན་མ་ཤེས་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་དེས་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ རྣམ་པར་ངེས་པ་མཐའ་ཡས་ལ་གཏིང་མི་དཔོགས་ཤིང་ཟབ་པའི།རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་འདི། །བདག་གིས་བདག་གི་མཐུ་འདྲ་བར། །བྱས་ཀྱི་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཀུན། །བསམ་ཡས། བདག་འདྲ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བསམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སུའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྙམ་པ་ལ། སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།

仙人发怒使丹达卡的荒野如何变成空无一物？如果不承认由于他人的识的差别而导致众生死亡，那么意的过失就成为具有大罪过。世尊对长者邻近眷属开示道：'长者，你听说丹达卡荒野、迦陵迦荒野和摩登迦荒野是因何而变得空无和清净的？'他回答说：'听说是仙人们发怒而变成那样的。'
意的过失如何成为大罪过？如果这样思维：'那些非人喜欢此处，他们杀害了住在那里的众生，并非是仙人们因心生愤怒而造成的'，那么，如何能证明这种业比身语的过失更具有大罪过呢？仅仅因为他们的心生愤怒就导致那么多众生死亡。
如果这一切仅仅是识，那么通过他心智是否能知道他人的心？还是不能知道？这有什么用？如果不能知道，又怎么能说是他心智呢？如果能知道的话，他心智所知道的并非如实，就像了知自心一样。如果问为什么他心智所知不如实？因为不能如实了知佛的境界。正如它是不可言说的自性而成为佛的境界，因为他不能如实了知，所以二者都不如实，因为是颠倒显现，因为未断除所取能取的分别。
唯识的差别确定无边而深不可测。这唯识成就，我已随己力而作，但它的一切方面都不可思议。像我这样的人不能思维一切方面，因为不是寻思的境界。那么，这在一切方面是谁的境界呢？是佛的境界。这是诸佛世尊的境界，因为对一切所知的一切方面，智慧无碍。
阿阇黎世亲所造《二十颂论释》圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེན་དྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། །

印度堪布胜友（Jinamitra）和戒胜菩提（Śīlendrabodhi）以及大校译师班智达智军（Yeshes-sde）校对并审定。
